السيد الخامنئي

32

چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي )

كتاب - الرجال ، كثير العلم ، و فيه اغلاط كثيرة » « 40 » و هم از اينكه شيخ طوسى دست به پيراستن آن زده ، مىتوان نتيجه گرفت كه نسخهء صحيح و متقن كتاب مزبور حتى به شيخ و نجاشى نيز نرسيده يا آنكه خود در اصل كتابى پرخطا بوده است و اين نيز خود مىتواند عاملى محسوب شود براى متروك شدن اصل اين كتاب پس از اختيار شيخ . مؤلف كتاب قاموس الرجال معتقد است كه منظور نجاشى از جملهء « و فيه اغلاط كثيرة » آن است كه اصل كتاب داراى اشتباه در مطالب بوده ، نه اينكه بعدها از طرف نسخه‌برداران و كاتبان ، تصحيف و خطا بدان راه يافته است . و آنگاه خود محقق مزبور چنين اظهارنظر مىكند كه : اين قضاوت نجاشى بىپايه است چه ، اشتباهات موجود در كتاب كشى چندان فاحش است كه گمان انتساب آن به كسى چون كشى نمىرود ، « 41 » و اين اظهارنظر از محقق نامبرده جاى بسى شگفتى است . چه با قبول اين فرض كه نسخهء اصل كتاب كشى در دست نيست ، از كجا مىتوان فاحش بودن يا نبودن خطاهاى آن كتاب را دانست و سنجيد و نسبت به امكان يا عدم امكان انتساب آنها به كشى نظر داد ؟ به عبارت ديگر ، سخن از خطاهاى كدام كتاب است ؟ كتاب اختيار الرجال ؟ يعنى كتابى كه از صافى تحقيق و تنقيح شيخ طوسى خارج شده و بالطبع نجاشى را دربارهء آن چنين

--> ( 40 ) . فهرست نجاشى ، چاپ تهران ، مركز نشر كتاب ، ص 288 . ( 41 ) . همان كتاب ، ص 321 .